cortisone

CORTISONE

Cortisone is een corticosteroïd hormoon dat door de bijnieren wordt uitgescheiden. Men onderscheidt mineraalcorticoïden en glucohormonen.

Mineraal cotricoïden spelen een rol bij het regelen van de zouten in het lichaam. Aldosteron is de bekendste in deze groep en regelt de natrium/kalium balans.

Glucocorticoïden (w.o. cortisone) spelen een belangrijke rol  omdat ze eiwitten omzetten in suikers. Glucocorticoïden remmen ontstekingsreacties en overgevoeligheidsreacties. Daardoor verminderen ze pijn, koorts, malaise en gebrek aan eetlust. Ook auto-immuunreacties kunnen worden onderdrukt wat de toepassing van glucocorticoïden in reuma verklaart.

Andere toepassingen:

-          Astma, maar niet bij chronisch ademhalingssyndroom

-          Reuma.

-          Collageenziekten waarbij het risico op blijvende letsels aan bindweefsel groot is. (Lupus Erythematodus dissiminatra , ziekte van Crohn.

-          Letsels bij ongevallen: dwarslaesie

-          Leukemie of uitzaaiingen bij bepaalde kankers

-          Wanneer de werking van de bijnieren onvoldoende is: cortisone of hydrocortisone.

-          Bij kankerbehandelingen kunnen glucocorticoïden ingezet worden tegen misselijkheid en braken ten gevolge van de chemotherapie.

-          Vroeger werd cortisone gebruikt in de tandheelkunde bij wortelkanaalbehandelingen. Deze toepassing is evenwel verdwenen omdat zowat alle patiënten botnecrose of botkanker kregen op de plaats van de behandeling.

-          Bij hersenvliesontsteking kunnen corticosteroïden gebruikt worden om de beschadiging van de hersenen te verminderen.

-          Moeders van babies die te vroeg geboren zullen worden kunnen ook glucocorticoïden toegediend krijgen om later problemen bij de te vroeg geboren kinderen te vermijden (leerproblemen, sociale aanpassingsproblemen)

-          Kan bij nekkramp de kans op blijvende gevolgen verminderen

-          Bij ruggenmergletsels kunnen verbetering van motoriek en gevoel optreden.

-          Kan een hulp betekenen bij bepaalde vormen van onvruchtbaarheid waarbij het immuunsysteem de eigen spermacellen vernietigt.

Bijwerkingen

De bijwerkingen zijn afhankelijk van de gebruiksduur en het gebruikte product.

Vanzelfsprekend zal langdurig gebruik meer bijwerkingen hebben dan gebruik op korte termijn. Ook de vorm van toediening speelt een rol: een neusspray zal nauwelijks bijwerkingen geven evenals oogdruppels. Zalven riskeren meer allergievormen te geven die gemaskeerd worden omdat de zalf zelf allergie zal tegenwerken. Bovendien ken men in cortisone 4 klassen in die ingedeeld zijn naar de sterkte van zwakwerkend (hydrocortison) naar sterkwerkend (betamethasondipropionaat, clobetasol). Om deze redenen kunnen de bijwerkingen van middel tot middel verschillen.

De belangrijkste bijwerkingen zijn:

-          Osteoporose en botnecrose (afsterven van botweefsel) wat tot spontane botbreuken kan leiden.

-          Verminderen van de spiermassa, verzwakken van pezen en ligamenten.

-          Door het dunner worden van de huid kunnen wondjes moeilijker genezen.

-          Verminderen of lamleggen van de werking van de bijnieren

-          Groeiremming bij kinderen

-          Volle maansgezicht

-          Maagzweer, -bloedingen, -breuk door te zure maagsappen

-          Depressie, zelfmoordneigingen, waanzin

-          Kinderen: leerproblemen, psychosociale aanpassingsproblemen

-          Glaucoom (verhoogde oogboldruk)

-          Bij vrouwen: uitblijven van menstruatie

-          Contactallergie (bij zalven)

-          Diabetes  door te sterke omzetting van eiwitten naar glucose

-          Bloeddrukverhoging.

Interacties.

Zoethout (Glyccirrhizia glabra) verhoogt de concentratie van glucocorticoïden in het bloed.

Het Chinees kruid Xaio chai hu tang verlaagt de concentratie van prednisolon.

Opmerking.

De werking van glucocorticoïden is louter symptomatisch en doet in geen enkel geval iets aan de oorzaak van de kwaal. Zo kan de toepassing ervan bij TBC de patiënt een gevoel geven van beterschap terwijl in werkelijkheid de ziekte toeneemt. Ook bij ontstekingen, reuma, bepaalde kankervormen, eczeem kunnen glucocorticoïden met goed gevolg ingezet worden om de symptomen te verzachten, zonder ook maar enige invloed te hebben op de oorzaak van de aandoening.